  {"id":1731,"date":"2023-11-28T09:13:42","date_gmt":"2023-11-28T19:13:42","guid":{"rendered":"https:\/\/www.hawaii.edu\/kawaihapai\/?page_id=1731"},"modified":"2024-09-04T08:54:09","modified_gmt":"2024-09-04T18:54:09","slug":"mahi-%ca%bbai","status":"publish","type":"page","link":"https:\/\/www.hawaii.edu\/kawaihapai\/hana-list\/mahi-%ca%bbai\/","title":{"rendered":"Mahi \u02bbai"},"content":{"rendered":"\n<p><strong>Inoa | Name(s)<\/strong><\/p>\n\n\n\n<p>Mahi \u02bbai<\/p>\n\n\n\n<p><strong>H\u014d\u02bbulu\u02bbulu mana\u02bbo<\/strong><\/p>\n\n\n\n<p>\u02bbO ka mahi\u02bbai ka \u02bboihana ko\u02bbiko\u02bbi o k\u0113ia \u02bb\u0101ina nei, \u02bbo ia ho\u02bbi ka mahi \u02bbana i ka \u02bbai o ka \u02bb\u0101ina no ka \u02bbohana a me ke ahupua\u02bba holo\u02bboko\u02bba, \u02bbo ia ho\u02bbi, ke kai\u0101ulu. \u02bbO ke kanaka e mahi \u02bbana i ka \u02bbai, he mahi\u02bbai \u02bbo ia. He \u02bb\u014dlelo laul\u0101 \u02bbo mahi\u02bbai no n\u0101 \u02bbano like \u02bbole o ka mahi \u02bbana i ka \u02bbai, in\u0101 he kalo \u02bboe, he \u02bbuala \u02bboe, he mai\u02bba \u02bboe, a p\u0113l\u0101 wale aku, \u02bbo ka mahi\u02bbai ka \u02bb\u014dlelo laul\u0101 no k\u0113ia \u02bboihana. \u02bbO ka \u02bb\u014d\u02bb\u014d ka mea i ho\u02bbohana nui \u02bbia e ka mahi\u02bbai i ka w\u0101 kahiko. I k\u0113ia mau l\u0101 ho\u02bbohana ka mahi\u02bbai i n\u0101 \u02bbano pono hana \u02bb\u0113 a\u02bbe a nui wale. Pa\u02bba i ka mahi\u02bbai ka \u02bbike o n\u0101 mea e pono ai ke kanu a h\u0101nai maika\u02bbi \u02bbana i n\u0101 \u02bbano \u02bbai o ke kanaka, \u02bbo ia ho\u02bbi ke \u02bbano o ka lepo, ka wai, ka h\u014d\u02bbailana o ka lani a me ka honua i kupu maika\u02bbi n\u0101 mea i kanu \u02bbia. \u02bbO ke ka\u02bbana mai a me ke ka\u02bbana aku ke \u02bbano o ka mahi\u02bbai me ka lawai\u02bba ma ke kai, e like me k\u0113ia \u02bb\u014dlelo no\u02bbeau: \u201c\u02bbO ka\u02bbu aku, \u02bbo ka i\u02bba l\u0101 mai, p\u0113l\u0101 ka nohona o ka \u02bbohana.\u201d (2441)<\/p>\n\n\n\n<p>He akua nui \u02bbo Lono i ka \u02bboihana mahi\u02bbai a ho\u02bbola\u02bba \u02bbia n\u0101 heiau he nui i\u0101 ia, \u02bbo ia ho\u02bbi he hale o Lono, i mea e hua mai ai ka \u02bbai k\u016bpono no n\u0101 kanaka. H\u0101\u02bbawi p\u016b ka \u02bbai ma ke \u02bbano he ho\u02bbokupu i\u0101 ia i ke kau o Makali\u02bbi, \u02bbo ia ho\u02bbi no ke kau makahiki. \u02bbOiai \u02bbo H\u0101loa ke kalo mua a me ke keiki hiapo o n\u0101 k\u0101naka Hawai\u02bbi, pili p\u016b \u02bbo H\u0101loa i ka \u02bboihana mahi\u02bbai kekahi.<\/p>\n\n\n\n<p><strong>Description<\/strong><\/p>\n\n\n\n<p>Farming or cultivating the land is one of the most important practices of Hawai\u02bbi, it is the cultivation of food for the family, those living within that ahupua\u02bba, and the larger community. The person who farms is also called a mahi\u02bbai. This is a general term for all different types of farming, including for cultivating kalo, \u02bbuala, mai\u02bba, as well as many other crops. The \u02bb\u014d\u02bb\u014d or digging stick is the traditional tool used to farm. These days, farmers use many other kinds of tools to farm. Farmers are extremely knowledgeable about the conditions needed for planting and raising different kinds of food, such as the health and type of soil, the water, the weather signs, and that of the earth. Farmers and fisherman share their harvest with one another as is demonstrated in the \u02bb\u014dlelo no\u02bbeau \u201cO ka\u02bbu aku, \u02bbo ka i\u02bba l\u0101 mai, p\u0113l\u0101 ka nohona o ka \u02bbohana.\u201d (2441)<\/p>\n\n\n\n<p><br>Lono is an important akua for farming and there are many heiau dedicated to him for the purpose of cultivating a fruitful harvest. Food is given as an offering to Lono during the makahiki season. Being that H\u0101loa is the first kalo and the eldest brother of the Hawaiian people, H\u0101loa is also closely regarded in the tradition of farming as well.<\/p>\n\n\n\n<p><strong>\u02bb\u014clelo kuhikuhi<\/strong><\/p>\n\n\n\n<p>E koho i k\u0113ia hua\u02bb\u014dlelo no n\u0101 kumuwaiwai pili i ka \u02bboihana mahi\u02bbai ma ke \u02bbano laul\u0101.<\/p>\n\n\n\n<p><strong>Instructions&nbsp;<\/strong><\/p>\n\n\n\n<p>Use this term for resources related to the practice of cultivating the land for food.<\/p>\n\n\n\n<p><strong>Mo\u02bbok\u016b\u02bbauhau | Genealogy&nbsp;<\/strong><\/p>\n\n\n\n<p><em>Akua | Deity:<\/em> <a href=\"https:\/\/www.hawaii.edu\/kawaihapai\/akua-list\/lono\/\">Lono<\/a>; <a href=\"https:\/\/www.hawaii.edu\/kawaihapai\/akua-list\/haloa\/\">H\u0101loa<\/a><\/p>\n\n\n\n<p><strong>\u02bb\u0100ina | Land\/sea:&nbsp;<\/strong>K\u0101newai (M\u0101noa)<\/p>\n\n\n\n<p><strong>Hana | Practice:<\/strong> <a href=\"https:\/\/www.hawaii.edu\/kawaihapai\/hana-list\/mahi-\u02bbai-kalo\/\">Mahi\u02bbai kalo<\/a>; <a href=\"https:\/\/www.hawaii.edu\/kawaihapai\/hana-list\/mahi-hala-kahiki\/\">Mahi hala kahiki<\/a><\/p>\n\n\n\n<p><strong>Lako | Materials + tools \/ implements:<\/strong> \u02bb\u014c\u02bb\u014d<\/p>\n\n\n\n<p><strong>K\u016bkulu | Built environment:<\/strong> K\u012bh\u0101pai; M\u0101la\u02bbai; Lo\u02bbi kalo; Hale o Lono; Ahupua\u02bba<\/p>\n\n\n\n<p><strong>K\u016bmole | Source(s)<\/strong><\/p>\n\n\n\n<p><em>Life in Early Hawai\u02bbi\u202f: The Ahupua\u02bba.<\/em> Third edition. Honolulu: Kamehameha Schools Press, 1994.<\/p>\n\n\n\n<p>Pukui, Mary Kawena, and Samuel H. (Samuel Hoyt) Elbert. <em>Hawaiian Dictionary\u202f: Hawaiian-English, English-Hawaiian<\/em>. Rev. and enl. Ed. Honolulu: ¶«¾«Ó°Òµ Press, 1986.<\/p>\n\n\n\n<p>Pukui, Mary Kawena. <em>\u2019Olelo No\u2019eau\u202f: Hawaiian Proverbs &amp; Poetical Sayings<\/em>. Honolulu, Hawai\u2019i: Bishop Museum Press, 1983.<\/p>\n\n\n\n<p>Williams, Julie Stewart, and Robin Yoko Racoma. <em>From the Mountains to the Sea\u202f: Early Hawaiian Life<\/em>. Honolulu: Kamehameha Schools Press, 1997.<\/p>\n\n\n\n<p><strong>Ho\u02bbopili \u02bbia i | Applied to:&nbsp;<\/strong><a href=\"https:\/\/uhawaii-manoa.primo.exlibrisgroup.com\/permalink\/01UHAWAII_MANOA\/11uc19p\/alma9919332994605682\">Control hierarchies in the traditional irrigation economy of Halelea District, Kauai<\/a><\/p>\n\n\n\n<p><strong>Mea haku | Created by:<\/strong> Keahiahi Long; Annemarie Paikai<\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"<p>Inoa | Name(s) Mahi \u02bbai H\u014d\u02bbulu\u02bbulu mana\u02bbo \u02bbO ka mahi\u02bbai ka \u02bboihana ko\u02bbiko\u02bbi o k\u0113ia \u02bb\u0101ina nei, \u02bbo ia ho\u02bbi ka mahi \u02bbana i ka \u02bbai o ka \u02bb\u0101ina no ka \u02bbohana a me ke ahupua\u02bba holo\u02bboko\u02bba, \u02bbo ia ho\u02bbi, &hellip; <\/p>\n","protected":false},"author":216,"featured_media":0,"parent":878,"menu_order":28,"comment_status":"closed","ping_status":"closed","template":"","meta":{"footnotes":""},"class_list":["post-1731","page","type-page","status-publish","hentry"],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/www.hawaii.edu\/kawaihapai\/wp-json\/wp\/v2\/pages\/1731","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/www.hawaii.edu\/kawaihapai\/wp-json\/wp\/v2\/pages"}],"about":[{"href":"https:\/\/www.hawaii.edu\/kawaihapai\/wp-json\/wp\/v2\/types\/page"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.hawaii.edu\/kawaihapai\/wp-json\/wp\/v2\/users\/216"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.hawaii.edu\/kawaihapai\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=1731"}],"version-history":[{"count":3,"href":"https:\/\/www.hawaii.edu\/kawaihapai\/wp-json\/wp\/v2\/pages\/1731\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":3054,"href":"https:\/\/www.hawaii.edu\/kawaihapai\/wp-json\/wp\/v2\/pages\/1731\/revisions\/3054"}],"up":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.hawaii.edu\/kawaihapai\/wp-json\/wp\/v2\/pages\/878"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/www.hawaii.edu\/kawaihapai\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=1731"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}