  {"id":669,"date":"2023-06-11T16:45:56","date_gmt":"2023-06-12T02:45:56","guid":{"rendered":"https:\/\/www.hawaii.edu\/kawaihapai\/?page_id=669"},"modified":"2024-05-24T13:00:43","modified_gmt":"2024-05-24T23:00:43","slug":"kaho%ca%bbolawe","status":"publish","type":"page","link":"https:\/\/www.hawaii.edu\/kawaihapai\/ka-pae-%ca%bbaina-o-hawai%ca%bbi-na-kai-%ca%bbewalu\/kaho%ca%bbolawe\/","title":{"rendered":"Kaho\u02bbolawe"},"content":{"rendered":"\n<p><strong><strong>Inoa | Name(s)<\/strong><\/strong><\/p>\n\n\n\n<p>Kaho\u02bbolawe<\/p>\n\n\n\n<p><strong>Hi\u02bbona \u02bb\u0101ina | Land characteristic:<\/strong> Mokupuni\u00a0<\/p>\n\n\n\n<p><strong>Hi\u02bbona \u02bb\u0101ina nona k\u0113ia wahi | Feature(s) that contain this place:<\/strong> <a href=\"https:\/\/www.hawaii.edu\/kawaihapai\/ka-pae-\u02bbaina-o-hawai\u02bbi-na-kai-\u02bbewalu\/\">Pae \u02bb\u0101ina o Hawai\u02bbi<\/a>; Maui Nui; Honua\u02bbula<\/p>\n\n\n\n<p><strong>H\u014d\u02bbulu\u02bbulu mana\u02bbo<\/strong><\/p>\n\n\n\n<p>He mokupuni k\u0113ia ma ka pae \u02bb\u0101ina o Hawai\u02bbi. Aia p\u016b k\u0113ia mokupuni ma ka p\u016b\u02bbulu mokupuni o Maui Nui. I k\u0113ia mau l\u0101 aia ma n\u0101 palena o ke kalana o Maui. \u02bbO k\u0113ia ka mokupuni li\u02bbili\u02bbi loa o ka pae \u02bb\u0101ina. \u02bbO Kanaloa, Kohem\u0101lamalama, a me Kohem\u0101lamalama o Kanaloa n\u0101 inoa i lohe p\u016b \u02bbia no k\u0113ia mokupuni. Wahi a ke mele ko\u02bbihonua \u02bbo &#8220;W\u0101kea Noho i\u0101 Papah\u0101naumoku&#8221;, \u02bbO Kaho\u02bbolawe ka \u02bbiewe i h\u0101nau \u02bbia na W\u0101kea l\u0101ua \u02bbo Papah\u0101naumoku: &#8220;He \u02bbula a\u02bbo Kaho\u02bbolawe.&#8221; \u02bbO Kealaikahiki ke kai ma waena o Kaho\u02bbolawe a me L\u0101na\u02bbi, a \u02bbo \u02bbAlal\u0101keiki ke kai ma waena o Kaho\u02bbolawe a me Maui. Ma ka w\u0101 o ke Aupuni Hawai\u02bbi, ua ho\u02bbouna \u02bbia n\u0101 pa\u02bbahao i Kaho\u02bbolawe, a ma hope o ko l\u0101kou ha\u02bbalele \u02bbana i ka mokupuni, ho\u02bbonoho \u02bbia kahi h\u0101nai holoholona ma laila. Ua noho hewa ka p\u016b\u02bbalikoa \u02bbAmelika ma Kaho\u02bbolawe no ka ho\u02bboma\u02bbama\u02bba \u02bbana i ka hana kaua. Ma muli o ka paio nui \u02bbana o kekahi mau kanaka, e like ho\u02bbi me George Jarrett Helm, Walter Ritte, Emmet Aluli ma n\u0101 makahik 70, ho\u02bbiho\u02bbi \u02bbia \u02bbo Kaho\u02bbolawe i ka moku \u02bb\u0101ina o Hawai\u02bbi ma ka makahiki 1993. I k\u0113ia l\u0101 m\u0101lama \u02bbO Protect Kaho\u02bbolawe \u02bbOhana a me Kaho\u02bbolawe Island Rehabilitation Commision i ka mokupuni. Ho\u02bbolauka\u02bbi l\u0101kou i n\u0101 k\u0101naka e pae i ka mokupuni a k\u014dkua me ka h\u014d\u02bbola \u02bbana i ka \u02bb\u0101ina ma laila. M\u0101lama \u02bbia ka \u02bbaha makahiki i k\u0113l\u0101 me k\u0113ia makahiki. \u02bbO ka hinahina ka pua i ho\u02bbohanohano \u02bbia no Kaho\u02bbolawe.<\/p>\n\n\n\n<p><strong>Description<\/strong><\/p>\n\n\n\n<p>Island in the pae \u02bb\u0101ina of Hawai\u02bbi, and the county of Maui. Former site of military bomb testing, currently being restored by the Protect Kaho\u02bbolawe \u02bbOhana and Kaho&#8217;olawe Island Reserve Commission&nbsp;<\/p>\n\n\n\n<p><strong>\u02bb\u014clelo kuhikuhi<\/strong><\/p>\n\n\n\n<p>E koho i\u0101 &#8220;Kaho\u02bbolawe&#8221; no n\u0101 kumuwaiwai pili i ka mokupuni o Kaho\u02bbolawe. No n\u0101 kumuwaiwai pili i ke akua \u02bbo Kanaloa, e koho i\u0101 &#8220;Kanaloa.&#8221; \u02bbA\u02bbole pili k\u0113ia i n\u0101 wahi ma Maui i kapa \u02bbia \u02bbo Kanaloa.<\/p>\n\n\n\n<p><strong>Instructions<\/strong><\/p>\n\n\n\n<p>Not to be confused with the deity Kanaloa, the point in Kaniao, Maui or the land section at Makena, Maui.<\/p>\n\n\n\n<p><strong><strong>Mo\u02bbok\u016b\u02bbauhau | Genealogy<\/strong><\/strong><\/p>\n\n\n\n<p><em>Akua | Deity:<\/em> Lonomakua<\/p>\n\n\n\n<p><em>H\u0101lau | Group\/school:<\/em> Protect Kaho\u02bbolawe \u02bbOhana; Kaho\u02bbolawe Island Reserve Commission<\/p>\n\n\n\n<p><em>Kanaka | Person:<\/em> George Helm; Walter Ritte; Loretta Ritte; Emmet Aluli<\/p>\n\n\n\n<p><strong><strong>Hana | Practice:<\/strong><\/strong> \u02bbAha Makahiki; <a href=\"https:\/\/www.hawaii.edu\/kawaihapai\/hana-list\/holo-wa%ca%bba\/\" data-type=\"page\" data-id=\"1717\">Holo wa\u02bba<\/a><\/p>\n\n\n\n<p><strong><strong>K\u016bmole | Source(s)<\/strong><\/strong><\/p>\n\n\n\n<p><a href=\"https:\/\/geoportal.hawaii.gov\/datasets\/HiStateGIS::moku\/explore?location=20.671952%2C-156.705528%2C11.00\">&#8220;Honua\u02bbula,&#8221; Hawaii Statewde GIS system (website).<\/a><\/p>\n\n\n\n<p><a href=\"https:\/\/ulukau.org\/cgi-bin\/hpn?a=q&amp;r=1&amp;hs=1&amp;t=1&amp;e=q-0hpn--00-0-0--010---4----dtx--0-0l--1en-Zz-1---20-about---00031-000-10escapewin-00&amp;q=Kaho%27olawe&amp;h=dtx&amp;summarise=0\">\u201cKaho\u02bbolawe,\u201d Inoa \u02bb\u0100ina Hawai\u02bbi Database, Ulukau: The Hawaiian Electronic Library.<\/a><\/p>\n\n\n\n<p><a href=\"https:\/\/www.kahoolawe.hawaii.gov\/history.shtml\" target=\"_blank\" rel=\"noreferrer noopener\">Kaho&#8217;olawe Island Reserve Commission (website).<\/a>&nbsp;<\/p>\n\n\n\n<p><a href=\"http:\/\/www.protectkahoolaweohana.org\/current-projects--accomplishments.html\" target=\"_blank\" rel=\"noreferrer noopener\">Protect Kaho\u02bbolawe \u02bbOhana (website).<\/a><\/p>\n\n\n\n<p><a href=\"https:\/\/geoportal.hawaii.gov\/datasets\/HiStateGIS::ahupuaa\/explore?location=20.793379%2C-156.929280%2C11.00\">\u201cL\u0101na\u02bbi,\u201d Hawaii Statewde GIS system (website).<\/a><\/p>\n\n\n\n<p><a href=\"https:\/\/ulukau.org\/ulukau-books\/?a=d&amp;d=EBOOK-PEPN.2.1.1&amp;e=-------haw-20--1--txt-txPT-----------\">Pukui, Mary Kawena, Samuel H. (Samuel Hoyt) Elbert, and Esther T. Mookini. Place Names of Hawaii. Rev. and enl. Ed. Honolulu: University Press of Hawaii, 1976. Ulukau: The Hawaiian Electronic Library.<\/a><\/p>\n\n\n\n<p><strong><strong>Ho\u02bbopili \u02bbia i | Applied to:<\/strong> <\/strong><a href=\"https:\/\/uhawaii-manoa.primo.exlibrisgroup.com\/permalink\/01UHAWAII_MANOA\/11uc19p\/alma996084614605682\">He palapala ho\u02bbolilo a ho\u02bboku\u02bbu kuleana a n\u0101 Moku\u02bb\u0101ina Huip\u016b\u02bbia o \u02bbAmelika e ho\u02bbolilo i ka Mokupuni \u02bbo Kaho\u02bbolawe, Hawai\u02bbi no ka Moku\u02bb\u0101ina \u02bbo Hawai\u02bbi<\/a>, <a href=\"https:\/\/uhawaii-manoa.primo.exlibrisgroup.com\/permalink\/01UHAWAII_MANOA\/11uc19p\/alma995676104605682\">History of Kahoolawe<\/a>, <a href=\"https:\/\/uhawaii-manoa.primo.exlibrisgroup.com\/permalink\/01UHAWAII_MANOA\/11uc19p\/alma999780564605682\">\u02bb\u014cia\u02bbi\u02bbo o Kaho\u02bbolawe = The truth of Kaho\u02bbolawe : Native Hawaiian perspectives on the significance of Kaho\u02bbolawe to Hawai\u02bbi Nei<\/a>, <a href=\"https:\/\/uhawaii-manoa.primo.exlibrisgroup.com\/permalink\/01UHAWAII_MANOA\/11uc19p\/alma996019024605682\">Na mo\u02bbi o Kaho\u02bbolawe<\/a>, <a href=\"https:\/\/uhawaii-manoa.primo.exlibrisgroup.com\/permalink\/01UHAWAII_MANOA\/11uc19p\/alma9910954867305681\">Pau Hana Years. Ranching on Kaho\u02bbolawe<\/a><\/p>\n\n\n\n<p><strong><strong>Mea haku | Created by:<\/strong> <\/strong>Na ka hui \u02bbimi na\u02bbauao o Ka Wai H\u0101pai<\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"<p>Inoa | Name(s) Kaho\u02bbolawe Hi\u02bbona \u02bb\u0101ina | Land characteristic: Mokupuni\u00a0 Hi\u02bbona \u02bb\u0101ina nona k\u0113ia wahi | Feature(s) that contain this place: Pae \u02bb\u0101ina o Hawai\u02bbi; Maui Nui; Honua\u02bbula H\u014d\u02bbulu\u02bbulu mana\u02bbo He mokupuni k\u0113ia ma ka pae \u02bb\u0101ina o Hawai\u02bbi. Aia &hellip; <\/p>\n","protected":false},"author":216,"featured_media":0,"parent":757,"menu_order":7,"comment_status":"closed","ping_status":"closed","template":"","meta":{"footnotes":""},"class_list":["post-669","page","type-page","status-publish","hentry"],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/www.hawaii.edu\/kawaihapai\/wp-json\/wp\/v2\/pages\/669","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/www.hawaii.edu\/kawaihapai\/wp-json\/wp\/v2\/pages"}],"about":[{"href":"https:\/\/www.hawaii.edu\/kawaihapai\/wp-json\/wp\/v2\/types\/page"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.hawaii.edu\/kawaihapai\/wp-json\/wp\/v2\/users\/216"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.hawaii.edu\/kawaihapai\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=669"}],"version-history":[{"count":10,"href":"https:\/\/www.hawaii.edu\/kawaihapai\/wp-json\/wp\/v2\/pages\/669\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":2712,"href":"https:\/\/www.hawaii.edu\/kawaihapai\/wp-json\/wp\/v2\/pages\/669\/revisions\/2712"}],"up":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.hawaii.edu\/kawaihapai\/wp-json\/wp\/v2\/pages\/757"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/www.hawaii.edu\/kawaihapai\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=669"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}