  {"id":684,"date":"2023-06-11T18:03:10","date_gmt":"2023-06-12T04:03:10","guid":{"rendered":"https:\/\/www.hawaii.edu\/kawaihapai\/?page_id=684"},"modified":"2024-05-24T12:33:43","modified_gmt":"2024-05-24T22:33:43","slug":"waiau-2","status":"publish","type":"page","link":"https:\/\/www.hawaii.edu\/kawaihapai\/ka-pae-%ca%bbaina-o-hawai%ca%bbi-na-kai-%ca%bbewalu\/o%ca%bbahu\/%ca%bbewa\/waiau-2\/","title":{"rendered":"Waiau (\u02bbEwa)"},"content":{"rendered":"\n<p><strong><strong>Inoa | Name(s)<\/strong><\/strong><\/p>\n\n\n\n<p>Waiau (\u02bbEwa)<\/p>\n\n\n\n<p><strong>Hi\u02bbona \u02bb\u0101ina | Land characteristic:<\/strong> Ahupua\u02bba<\/p>\n\n\n\n<p><strong>Hi\u02bbona \u02bb\u0101ina o loko o k\u0113ia wahi | Feature(s) located within this place:<\/strong> Kumu\u02bbulu; Naono; Kaluapalolo; Kalua\u02bbo\u02bbopu; Ka\u02bbakauwaihau; Honokawailani; Kauhihau; Waikowaha; Kapuna<\/p>\n\n\n\n<p><strong>Hi\u02bbona \u02bb\u0101ina nona k\u0113ia wahi | Feature(s) that contain this place:<\/strong> \u02bbEwa<\/p>\n\n\n\n<p><strong>H\u014d\u02bbulu\u02bbulu mana\u02bbo<\/strong><\/p>\n\n\n\n<p>He ahupua\u02bba k\u0113ia i ka moku o \u02bbEwa. Ma ka \u02bbao\u02bbao hema o Waiau, aia ke ahupua\u02bba o Waimalu a ma ka \u02bbao\u02bbao \u02bb\u0101kau, aia \u02bbo Waimano. Kapa \u02bbia k\u0113ia ahupua\u02bba no ke kahawai o k\u0113ia inoa i h\u0101nai i ka lo\u02bbi kalo o ke ahupua\u02bba o Waiau. Aia he mau ki\u02bbowai kaulana ma k\u0113ia ahupua\u02bba: \u02bbO Puhikani kekahi wai \u02bbau\u02bbau punahele o ka \u02bbaum\u0101kua man\u014d \u02bbo Ka\u02bbahup\u0101hau me kona \u02bbohana a \u02bbike \u02bbole \u02bbia kahi pono\u02bb\u012b o k\u0113ia ki\u02bbowai; \u02bbO Honokawailani kahi wai \u02bbau\u02bbau punahele o n\u0101 kama\u02bb\u0101ina a aia ma kahi kokoke loa o ka hale uila. Wahi a ke kupuna o Sarah Keli\u02bbilolena N\u0101koa, ma \u02bbane\u02bbi ka home o kekahi wahinehi\u02bbui\u02bba. \u02bbO K\u016b\u02bbilioloa ka inoa o kekahi \u02bb\u012blio ho\u02bbokalakupua paha no Waiau. H\u0101nau paha \u02bbia ke ali\u02bbi o K\u016bali\u02bbi ma Waiau. \u02bbO Ke Kula Kaiapuni \u02bbo Waiau ke kula kaiapuni mua ma O\u02bbahu h\u014d\u02bbola \u02bbana i ka \u02bb\u014dlelo Hawai\u02bbi ma n\u0101 kula aupuni o Hawai\u02bbi.<\/p>\n\n\n\n<p><strong>Description<\/strong><\/p>\n\n\n\n<p>Ahupua\u02bba in the \u02bbEwa moku of O\u02bbahu. Name from the Waiau spring, and translates as swirling water<\/p>\n\n\n\n<p><strong>\u02bb\u014clelo kuhikuhi<\/strong><\/p>\n\n\n\n<p>E koho i\u0101 \u02bbWaiau (O\u02bbahu)&#8221; no n\u0101 kumuwaiwai pili i ke ahupua\u02bba o Waiau ma ka moku o \u02bbEwa. Mai koho i k\u0113ia hua\u02bb\u014dlelo no n\u0101 kumuwaiwai pili i ke kahawai ma Kaua\u02bbi me ka inoa like, a p\u0113l\u0101 p\u016b no ke kalana \u02bb\u0101ina a me ka loko wai ma ka mokukpuni o Hawai\u02bbi.<\/p>\n\n\n\n<p><strong>Instructions<\/strong><\/p>\n\n\n\n<p>Not to be confused with the stream on Kaua\u02bbi or the land division and village on Hawai\u02bbi Island.<\/p>\n\n\n\n<p><strong><strong>Mo\u02bbok\u016b\u02bbauhau | Genealogy<\/strong><\/strong><\/p>\n\n\n\n<p><em>Akua | Deity:<\/em> Ka\u02bbahup\u0101hau; K\u016b\u02bbilioloa<\/p>\n\n\n\n<p><em>Kanaka | Person:<\/em> Sarah Keli\u02bbilolena N\u0101koa; Kuali\u02bbi<\/p>\n\n\n\n<p><strong><strong>Hana | Practice:<\/strong><\/strong> <a href=\"https:\/\/www.hawaii.edu\/kawaihapai\/hana-list\/mahi-%ca%bbai\/\" data-type=\"page\" data-id=\"1731\">Mahi\u02bbai<\/a><\/p>\n\n\n\n<p><strong><strong>K\u016bmole | Source(s)<\/strong><\/strong><\/p>\n\n\n\n<p><a href=\"http:\/\/chrome-extension\/\/efaidnbmnnnibpcajpcglclefindmkaj\/https:\/\/dspace.lib.hawaii.edu\/server\/api\/core\/bitstreams\/9eb2b2b1-3ada-4cba-84c7-ec16ae8d12b3\/content\">\u201cH\u0101lau Pu\u02bbuloa inventory binder,\u201d University of Hawai\u2019i System Repository.<\/a><\/p>\n\n\n\n<p><a href=\"https:\/\/ulukau.org\/cgi-bin\/hpn?e=q-0hpn--00-0-0--010---4----dtx--0-0l--1en-Zz-1---20-about-waiau--00031-00true-10escapewin-00&amp;a=d&amp;c=hpn&amp;cl=search&amp;d=HASH2246d291991d36040f782f\">Inoa \u02bb\u0100ina Hawai\u02bbi Database, Ulukau: The Hawaiian Electronic Library.<\/a><\/p>\n\n\n\n<p><a href=\"https:\/\/www.kumupono.com\/wp-content\/uploads\/2021\/03\/1chusohuu_113806.pdf\" target=\"_blank\" rel=\"noreferrer noopener\"><\/a>Maly, Kep\u0101, Onaona Maly, Thelma Genevieve Parish, Arline Wainaha Ku\u02bbuleialoha Brede Eaton, Harry Alama, Mark Kahalekulu, Roxanne Marie Tagama, et al.&nbsp;<em>He Mo\u02bbolelo \u02bb\u0101ina\u202f: Some Traditions and Storied Places of Honouliuli<\/em>. \u02bbEwa Beach, HI: Hoakalei Cultural Foundation, 2016.<\/p>\n\n\n\n<p>N\u0101koa, Sarah Keli\u02bbilolena, Susan. Merritt, and Jacob Hau\u02bboli I. P. Elarco. <em>Lei momi o Ewa<\/em>. Third edition. Honolulu, Hawaii: Short Stack by Native Books, 2016.<\/p>\n\n\n\n<p><strong><strong>Ho\u02bbopili \u02bbia i | Applied to:<\/strong><\/strong><strong> <\/strong><a href=\"https:\/\/uhawaii-manoa.primo.exlibrisgroup.com\/permalink\/01UHAWAII_MANOA\/11uc19p\/alma9949223214605682\">Ke Ki\u02bbowai \u02bbo Honokawailani<\/a>; <a href=\"https:\/\/uhawaii-manoa.primo.exlibrisgroup.com\/permalink\/01UHAWAII_MANOA\/11uc19p\/alma996076794605682\">History of the ahupua\u02bba regions around Puuloa<\/a><\/p>\n\n\n\n<p><strong><strong>Mea haku | Created by:<\/strong><\/strong> Na ka hui \u02bbimi na\u02bbauao o Ka Wai H\u0101pai<\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"<p>Inoa | Name(s) Waiau (\u02bbEwa) Hi\u02bbona \u02bb\u0101ina | Land characteristic: Ahupua\u02bba Hi\u02bbona \u02bb\u0101ina o loko o k\u0113ia wahi | Feature(s) located within this place: Kumu\u02bbulu; Naono; Kaluapalolo; Kalua\u02bbo\u02bbopu; Ka\u02bbakauwaihau; Honokawailani; Kauhihau; Waikowaha; Kapuna Hi\u02bbona \u02bb\u0101ina nona k\u0113ia wahi | Feature(s) &hellip; <\/p>\n","protected":false},"author":216,"featured_media":0,"parent":732,"menu_order":0,"comment_status":"closed","ping_status":"closed","template":"","meta":{"footnotes":""},"class_list":["post-684","page","type-page","status-publish","hentry"],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/www.hawaii.edu\/kawaihapai\/wp-json\/wp\/v2\/pages\/684","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/www.hawaii.edu\/kawaihapai\/wp-json\/wp\/v2\/pages"}],"about":[{"href":"https:\/\/www.hawaii.edu\/kawaihapai\/wp-json\/wp\/v2\/types\/page"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.hawaii.edu\/kawaihapai\/wp-json\/wp\/v2\/users\/216"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.hawaii.edu\/kawaihapai\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=684"}],"version-history":[{"count":8,"href":"https:\/\/www.hawaii.edu\/kawaihapai\/wp-json\/wp\/v2\/pages\/684\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":2688,"href":"https:\/\/www.hawaii.edu\/kawaihapai\/wp-json\/wp\/v2\/pages\/684\/revisions\/2688"}],"up":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.hawaii.edu\/kawaihapai\/wp-json\/wp\/v2\/pages\/732"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/www.hawaii.edu\/kawaihapai\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=684"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}