  {"id":692,"date":"2023-06-13T10:37:47","date_gmt":"2023-06-13T20:37:47","guid":{"rendered":"https:\/\/www.hawaii.edu\/kawaihapai\/?page_id=692"},"modified":"2026-01-27T10:57:43","modified_gmt":"2026-01-27T20:57:43","slug":"puna","status":"publish","type":"page","link":"https:\/\/www.hawaii.edu\/kawaihapai\/puna\/","title":{"rendered":"Puna (Hawai\u02bbi)"},"content":{"rendered":"\r\n<p><strong>Inoa | Name(s)<\/strong><\/p>\r\n\r\n\r\n\r\n<p>Puna (Hawai\u02bbi)<\/p>\r\n\r\n\r\n\r\n<p><strong>Hi\u02bbona \u02bb\u0101ina | Land characterstic<\/strong>: Moku\u00a0<\/p>\r\n\r\n\r\n\r\n<p><strong>Hi\u02bbona \u02bb\u0101ina o loko o k\u0113ia wahi<\/strong> <strong>| Feature(s) located whitin this place<\/strong>: \u02bb\u014cla\u02bba; Kea\u02bbau; Waikahekahe; Waikahekahenui; Waikahekaheiki; Maku\u02bbu; P\u014dp\u014dk\u012b; Hilona; Keonepokonui; Keonepokoiki;Ka\u02bbohe, Waiakahi\u02bbula; Honolulu; N\u0101n\u0101wale; Wa\u02bbawa\u02bba; Kahuwai; Halepua\u02bba; K\u0101nek\u012bk\u012b; Koa\u02bbe; Pu\u02bbu\u02bb\u0101; Kula; Halekamahina; P\u016b\u02bbala\u02bba; \u02bbAhalanui; Laep\u0101o\u02bbo; Oneloa; Pohoiki; Keahialaka; Kaukulau; K\u012b; Kauaea; \u02bbIli\u02bbililoa; \u02bbOpihikao; Kaueleau; Kam\u0101\u02bbili; Kukuihala; Ko\u02bboko\u02bbo; Kohona; Koauohana; Kookoa; K\u012bkala; Kaim\u016b; M\u0101kona; Kalapana; Kupahu\u02bba; Hulunanai; Kaunaloa; K\u012b; Kapa\u02bbahu; Kahaualo\u02bba; Poupou; P\u016blama; Kamoamoa; Lao\u02bb\u0101puki; P\u0101nauiki; P\u0101naunui; Kealakomo; Kahue; \u02bb\u0100pua<\/p>\r\n\r\n\r\n\r\n<p><strong>Hi\u02bbona \u02bb\u0101ina nona k\u0113ia wahi<\/strong> <strong>| Feature(s) that contain this place<\/strong>: <a href=\"https:\/\/www.hawaii.edu\/kawaihapai\/ka-pae-%ca%bbaina-o-hawai%ca%bbi-na-kai-%ca%bbewalu\/hawai%ca%bbi\/\" data-type=\"page\" data-id=\"651\">Hawai\u02bbi<\/a><\/p>\r\n\r\n\r\n\r\n<p><strong>H\u014d\u02bbulu\u02bbulu mana\u02bbo<\/strong><\/p>\r\n\r\n\r\n\r\n<p>He moku k\u0113ia ma ka mokupuni o Hawai\u02bbi. Aia ma waena o Hilo, ma ka \u02bbao\u02bbao \u02bb\u0101kau, a me Ka\u02bb\u016b, ma ka \u02bbao\u02bbao hema. Wahi a n\u0101 kupuna &#8220;Puna Paia \u02bbAla i ka Hala,&#8221; ma muli o ka nui o n\u0101 ulu hala ma Puna, a me ke kau \u02bbana o n\u0101 kama\u02bb\u0101ina i n\u0101 lei hala i ka paia o ko l\u0101kou mau hale i \u02bba\u02bbala ka hale i ka hala. Aia ka lua pele \u02bbO K\u012blauea ma ka moku o Puna. \u02bbO Ha\u02bbeha\u02bbe ma Puna kahi e puka mai ai ka l\u0101 i Hawai\u02bbi. Ma Kea\u02bbau, a\u02bbo akula \u02bbO H\u014dpoe i\u0101 Hi\u02bbiaka i ka hula mua loa, \u02bbo ia \u02bbo &#8220;Ke Ha\u02bba l\u0101 Puna.&#8221; \u02bbO Kalapana kekahi k\u016blana kauhale kaulana o k\u0113ia wahi ma muli o kona noho kokoke \u02bbana i ka pele. Kapa \u02bbia \u02bbO Kalapana ke keiki ho\u02bbop\u0101p\u0101 no k\u0113ia wahi, kahi i h\u0101nai \u02bbia \u02bbo ia.\u00a0<\/p>\r\n\r\n\r\n\r\n<p><strong>Description<\/strong><\/p>\r\n\r\n\r\n\r\n<p>Quadrangle and district, southeast Hawai\u02bbi; land section and sugar mill, Kalapana qd.; forest reserves, Kalapana and Puna qds.; road, Hilo qd., Hawai\u02bbi. (Place Names of Hawai\u02bbi)<\/p>\r\n\r\n\r\n\r\n<p><strong>\u02bb\u014clelo kuhikuhi<\/strong><\/p>\r\n\r\n\r\n\r\n<p>E koho i\u0101 &#8220;Puna (Hawai\u02bbi)&#8221; no n\u0101 mea pili i ka moku o Puna ma ka mokupuni o Hawai\u02bbi. No kahi ma Kaua\u02bbi me ka inoa like, e koho i\u0101 &#8220;Kawaihau&#8221;<\/p>\r\n\r\n\r\n\r\n<p><strong>Instructions<\/strong><\/p>\r\n\r\n\r\n\r\n<p>Use for the moku of Puna on the island of Hawai\u02bbi. Not to be confused with the area of the same name on Kaua\u02bbi that is sometimes also called Kawaihau.<\/p>\r\n\r\n\r\n\r\n<p><strong>Mo\u02bbok\u016b\u02bbauhau<\/strong> <strong>| Genealogy<\/strong><\/p>\r\n\r\n\r\n\r\n<p><em>Akua | Deity:<\/em> <a href=\"https:\/\/www.hawaii.edu\/kawaihapai\/akua\/pelehonuamea\/\" data-type=\"page\" data-id=\"933\">Pele<\/a>; <a href=\"https:\/\/www.hawaii.edu\/kawaihapai\/akua\/hi%ca%bbiakaikapoliopele\/\" data-type=\"page\" data-id=\"940\">Hi\u02bbiakaikapoliopele<\/a>; H\u014dpoe; Kalapana<\/p>\r\n\r\n\r\n\r\n<p><strong>Hana | Practice:<\/strong> <a href=\"https:\/\/www.hawaii.edu\/kawaihapai\/hana-list\/hula\/\" data-type=\"page\" data-id=\"918\">Hula<\/a>; Ho\u02bbop\u0101p\u0101<\/p>\r\n\r\n\r\n\r\n<p><strong>K\u016bmole<\/strong> <strong>| Source(s)<\/strong><\/p>\r\n\r\n\r\n\r\n<p><a href=\"http:\/\/spatial@spatial.uhh.hawaii.edu\/documents\/Na_Ahupuaa_o_Puna_08052019.jpg\">&#8220;Palapala \u02bb\u0100ina o N\u0101 Ahupua\u02bba o Puna-Map of the Ahupua\u02bba of Puna,&#8221; Spatial Data Analysis and Visualization Labs, University of Hawai\u02bbi at Hilo (website).<\/a><\/p>\r\n\r\n\r\n\r\n<p><a href=\"https:\/\/ulukau.org\/ulukau-books\/?a=d&amp;d=EBOOK-PEPN.2.1.1&amp;e=-------haw-20--1--txt-txPT-----------\">Pukui, Mary Kawena, Samuel H. (Samuel Hoyt) Elbert, and Esther T. Mookini. Place Names of Hawaii. Rev. and enl. Ed. Honolulu: University Press of Hawaii, 1976. Ulukau: The Hawaiian Electronic Library.<\/a><\/p>\r\n\r\n\r\n\r\n<p>Pukui, Mary Kawena. <em>\u2019Olelo No\u2019eau\u202f: Hawaiian Proverbs &amp; Poetical Sayings<\/em>. Honolulu, Hawai\u2019i: Bishop Museum Press, 1983.<\/p>\r\n\r\n\r\n\r\n<p><strong><strong>Ho\u02bbopili \u02bbia i | Applied to:<\/strong> <\/strong><a href=\"https:\/\/uhawaii-manoa.primo.exlibrisgroup.com\/permalink\/01UHAWAII_MANOA\/11uc19p\/alma9919222984605682\">He mo\u02bbolelo no Kapa\u02bbahu<\/a>, <a href=\"https:\/\/uhawaii-manoa.primo.exlibrisgroup.com\/permalink\/01UHAWAII_MANOA\/11uc19p\/alma994875794605682\">N\u0101ulu locus 1 and locus 2 rock art recording project :Kealakomo Ahupua\u02bba, Puna District, Hawaii Volcanoes National Park<\/a>,<\/p>\r\n\r\n\r\n\r\n<p><strong>Mea haku | Created by:<\/strong> Na ka hui \u02bbimi na\u02bbauao o Ka Wai H\u0101pai<\/p>\r\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"<p>Inoa | Name(s) Puna (Hawai\u02bbi) Hi\u02bbona \u02bb\u0101ina | Land characterstic: Moku\u00a0 Hi\u02bbona \u02bb\u0101ina o loko o k\u0113ia wahi | Feature(s) located whitin this place: \u02bb\u014cla\u02bba; Kea\u02bbau; Waikahekahe; Waikahekahenui; Waikahekaheiki; Maku\u02bbu; P\u014dp\u014dk\u012b; Hilona; Keonepokonui; Keonepokoiki;Ka\u02bbohe, Waiakahi\u02bbula; Honolulu; N\u0101n\u0101wale; Wa\u02bbawa\u02bba; Kahuwai; Halepua\u02bba; &hellip; <\/p>\n","protected":false},"author":216,"featured_media":0,"parent":0,"menu_order":0,"comment_status":"closed","ping_status":"closed","template":"","meta":{"footnotes":""},"class_list":["post-692","page","type-page","status-publish","hentry"],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/www.hawaii.edu\/kawaihapai\/wp-json\/wp\/v2\/pages\/692","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/www.hawaii.edu\/kawaihapai\/wp-json\/wp\/v2\/pages"}],"about":[{"href":"https:\/\/www.hawaii.edu\/kawaihapai\/wp-json\/wp\/v2\/types\/page"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.hawaii.edu\/kawaihapai\/wp-json\/wp\/v2\/users\/216"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.hawaii.edu\/kawaihapai\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=692"}],"version-history":[{"count":11,"href":"https:\/\/www.hawaii.edu\/kawaihapai\/wp-json\/wp\/v2\/pages\/692\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":3170,"href":"https:\/\/www.hawaii.edu\/kawaihapai\/wp-json\/wp\/v2\/pages\/692\/revisions\/3170"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/www.hawaii.edu\/kawaihapai\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=692"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}