  {"id":732,"date":"2023-06-13T12:27:22","date_gmt":"2023-06-13T22:27:22","guid":{"rendered":"https:\/\/www.hawaii.edu\/kawaihapai\/?page_id=732"},"modified":"2024-05-24T12:31:26","modified_gmt":"2024-05-24T22:31:26","slug":"%ca%bbewa","status":"publish","type":"page","link":"https:\/\/www.hawaii.edu\/kawaihapai\/ka-pae-%ca%bbaina-o-hawai%ca%bbi-na-kai-%ca%bbewalu\/o%ca%bbahu\/%ca%bbewa\/","title":{"rendered":"\u02bbEwa"},"content":{"rendered":"\n<p><strong>Inoa | Name(s)<\/strong><\/p>\n\n\n\n<p>\u02bbEwa<\/p>\n\n\n\n<p><strong>Hi\u02bbona \u02bb\u0101ina | Land characteristic:<\/strong> Moku<\/p>\n\n\n\n<p><strong>Hi\u02bbona \u02bb\u0101ina o loko o k\u0113ia wahi | Feature(s) located within this place:<\/strong> H\u0101lawa; \u02bbAiea; Kalauao; Waimalu; Waiau; Waimano; M\u0101nana; Waiawa; Waipi\u02bbo; Waikele; H\u014d\u02bbae\u02bbae; Honouliuli; Ke Awalau o Pu\u02bbuloa<\/p>\n\n\n\n<p><strong>Hi\u02bbona \u02bb\u0101ina nona k\u0113ia wahi | Feature(s) that contain this place:<\/strong> <a href=\"https:\/\/www.hawaii.edu\/kawaihapai\/ka-pae-%ca%bbaina-o-hawai%ca%bbi-na-kai-%ca%bbewalu\/o%ca%bbahu\/\" data-type=\"page\" data-id=\"663\">O\u02bbahu<\/a><\/p>\n\n\n\n<p><strong>H\u014d\u02bbulu\u02bbulu mana\u02bbo<\/strong><\/p>\n\n\n\n<p>He moku k\u0113ia ma ka mokupuni o O\u02bbahu. Aia k\u0113ia moku ma waena o ka moku o Kona, ma ka \u02bbao\u02bbao Hema, a me Wai\u02bbanae, ma ka \u02bbao\u02bbao Komohana. Wahi a ke mele &#8220;P\u016bp\u016b a\u02bbo \u02bbEwa&#8221;, \u02bbO Ka\u02bbala ke &#8220;Kuahiwi kaulana a \u02bbo \u02bbEwa.&#8221; \u02bbO Ke Awalau o Pu\u02bbuloa kahi kaulana loa o ka moku \u02bbo \u02bbEwa no n\u0101 pipi, i kapa nui \u02bbia n\u0101 p\u016bp\u016b a \u02bbo \u02bbEwa a me ka i\u02bba h\u0101mau leo no ka h\u0101mau \u02bbana o n\u0101&nbsp;leo o n\u0101&nbsp;k\u0101naka i\u0101&nbsp;l\u0101kou e ku\u02bbi \u02bbana i n\u0101 pipi ma ke kai. Kaulana p\u016b n\u0101&nbsp;pipi no n\u0101 momi a o ia kekahi kumu ua kapa hou \u02bbia ke awalau i\u0101&nbsp;&#8220;Pearl River&#8221; a me &#8220;Pearl Harbor&#8221; a kapa hou \u02bbia kekahi \u02bb\u0101pana nui o \u02bbEwa i\u0101&nbsp;&#8220;Pearl City.&#8221; Ua kaulana p\u016b ke awalau no n\u0101 \u02bbaum\u0101kua man\u014d kaulana \u02bbo Ka\u02bbahup\u0101hau a me Kahi\u02bbuk\u0101, n\u0101 mea i m\u0101lama i n\u0101 kama\u02bb\u0101ina o k\u0113ia wahi mai n\u0101 man\u014d \u02bbaikanaka no waho, a nona ke kumu \u02bb\u014dlelo \u02bbia \u02bbo &#8220;Alahula Pu\u02bbuloa, he alahele na Ka\u02bbahup\u0101hau.&#8221; He nui \u02bbino n\u0101 loko i\u02bba o k\u0113ia wahi ma ka w\u0101 kahiko a kaulana \u02bbo \u02bbEwa i ke kalo ka\u012bkoi. Ma Honouliuli, aia \u02bbelua wahi kapu nui, \u02bbo ka mua, \u02bbo Kaupe\u02bba, kahi o n\u0101 &#8220;po\u02bbe \u02bbuhane hauka\u02bbe&#8221; (Kamakau, Ka Po\u02bbe Kahiko, 49), a \u02bbo ka lua, \u02bbo ia \u02bbo Pu\u02bbu o Kapolei, kahi pu\u02bbu kaulana ma ka mo\u02bbolelo o Kamapua\u02bba, a ma laila n\u014d i noho ai kona kupunawahine \u02bbo Kamauluniho. No k\u0113l\u0101 pu\u02bbu i kapa \u02bbia ke k\u016blanakauhale \u02bbo Kapolei. I k\u0113ia w\u0101, ua lilo n\u0101 inoa kahiko o k\u0113ia wahi a ua laha he mau inoa \u02bb\u0113 a\u02bbe no n\u0101 k\u016blanakauhale o k\u0113ia w\u0101 e like me: \u02bbAiea, Pearl City, Waipahu, Waipi\u02bbo Gentry, Kunia, \u02bbEwa, \u02bbEwa Beach, a me Kapolei.&nbsp;<\/p>\n\n\n\n<p><strong>Description<\/strong><\/p>\n\n\n\n<p>Plantation, plantation town, elementary school, and quadrangle west of Pearl Harbor, O\u02bbahu. Literally, crooked. (K\u0101ne and Kanaloa threw a stone to determine district boundaries. The stone was lost but was found later at Pili-o-Kahe. See PE, \u02bbewa\u02bbewa; Ii 98; Sterling and Summers 1:8; UL 84.) (Place Names of Hawai\u02bbi)<\/p>\n\n\n\n<p><strong>\u02bb\u014clelo kuhikuhi<\/strong><\/p>\n\n\n\n<p>E koho i\u0101 &#8220;\u02bbEwa&#8221; no n\u0101 kumuwaiwai pili i ka \u02bb\u0101ina a me ka po\u02bbe o ka moku o \u02bbEwa. No n\u0101 kumuwaiwai pili i n\u0101 \u02bb\u0101ina i kapa \u02bbia \u02bbo \u02bbEwa Beach a me \u02bbEwa o k\u0113ia w\u0101, e koho p\u016b i\u0101 &#8220;Honouliuli&#8221; \u02bboiai, aia k\u0113ia mau \u02bb\u0101ina ma n\u0101&nbsp;palena o ke ahupua\u02bba o Honouliuli, ma ka moku o \u02bbEwa.&nbsp;<\/p>\n\n\n\n<p><strong>Instructions<\/strong><\/p>\n\n\n\n<p>Use \u02bbEwa for anything related to \u02bb\u0101ina within the traditional boundaries of the moku of \u02bbEwa as well as for the area that is contemporarily known as \u02bbEwa or \u02bbEwa Beach as it falls within the bounds of the traditional boundaries of the moku of \u02bbEwa. For materials that are about what is contemporarily known as \u02bbEwa Beach or \u02bbEwa area also use &#8220;Honouliuli.&#8221;<\/p>\n\n\n\n<p><strong><strong>Mo\u02bbok\u016b\u02bbauhau | Genealogy\u00a0<\/strong><\/strong><\/p>\n\n\n\n<p><em>Akua | Deity:<\/em> Ka\u02bbahup\u0101hau; Kahi\u02bbuk\u0101; Kaihuopala\u02bbai; Makanikeoe\u00a0<\/p>\n\n\n\n<p><em>Kanaka | Person<\/em>: John Papa \u02bb\u012a\u02bb\u012b; Sarah Keli\u02bbilolena N\u0101koa; K\u0101nekua\u02bbana,<\/p>\n\n\n\n<p><strong><strong>Hana | Practice:<\/strong><\/strong><strong> <\/strong><a href=\"https:\/\/www.hawaii.edu\/kawaihapai\/hana-list\/lawai%ca%bba\/\" data-type=\"page\" data-id=\"992\">Lawai\u02bba;<\/a> <a href=\"https:\/\/www.hawaii.edu\/kawaihapai\/hana-list\/holo-wa%ca%bba\/\" data-type=\"page\" data-id=\"1717\">Holo wa\u02bba<\/a>; <a href=\"https:\/\/www.hawaii.edu\/kawaihapai\/hana-list\/mahi-%ca%bbai\/\" data-type=\"page\" data-id=\"1731\">Mahi\u02bbai<\/a><\/p>\n\n\n\n<p><strong><strong>K\u016bmole | Source(s)<\/strong><\/strong><\/p>\n\n\n\n<p><a href=\"http:\/\/chrome-extension:\/\/efaidnbmnnnibpcajpcglclefindmkaj\/https:\/\/dspace.lib.hawaii.edu\/server\/api\/core\/bitstreams\/9eb2b2b1-3ada-4cba-84c7-ec16ae8d12b3\/content\">&#8220;H\u0101lau Pu\u02bbuloa inventory binder,&#8221; University of Hawai&#8217;i System Repository. <\/a><\/p>\n\n\n\n<p><a href=\"http:\/\/chrome-extension:\/\/efaidnbmnnnibpcajpcglclefindmkaj\/https:\/\/www.kumupono.com\/wp-content\/uploads\/2021\/03\/1chusohuu_113806.pdf\">Maly, Kep\u0101, Onaona Maly, Thelma Genevieve Parish, Arline Wainaha Ku\u02bbuleialoha Brede Eaton, Harry Alama, Mark Kahalekulu, Roxanne Marie Tagama, et al. <em>He Mo\u02bbolelo \u02bb\u0101ina\u202f: Some Traditions and Storied Places of Honouliuli<\/em>. \u02bbEwa Beach, HI: Hoakalei Cultural Foundation, 2016. Kumu Pono Associates (website).<\/a><\/p>\n\n\n\n<p><a href=\"https:\/\/puke.ulukau.org\/ulukau-books\/?a=d&amp;d=EBOOK-PEPN.2.3.8.2&amp;e=-------en-20--1--txt-txPT-----------\" target=\"_blank\" rel=\"noreferrer noopener\"><\/a><a href=\"https:\/\/ulukau.org\/ulukau-books\/?a=d&amp;d=EBOOK-PEPN.2.1.1&amp;e=-------haw-20--1--txt-txPT-----------\">Pukui, Mary Kawena, Samuel H. (Samuel Hoyt) Elbert, and Esther T. Mookini. Place Names of Hawaii. Rev. and enl. Ed. Honolulu: University Press of Hawaii, 1976. Ulukau: The Hawaiian Electronic Library.<\/a><\/p>\n\n\n\n<p><a href=\"https:\/\/www.huapala.org\/Pul\/Pupu_A_O_Ewa.html\">&#8220;P\u016bp\u016b A O \u02bbEwa&nbsp;(Shells of `Ewa),&#8221; M\u0101hoe, Noelani, and Samuel H. (Samuel Hoyt) Elbert, eds. <em>N\u0101 mele o Hawai\u02bbi nei = 101 Hawaiian songs.<\/em> Honolulu: ¶«¾«Ó°Òµ Press, 1970. Huapala: Hawaiian Music and Hula Archives<\/a><\/p>\n\n\n\n<p>Sterling, Elspeth P., and Catherine C. Summers. <em>Sites of Oahu<\/em>. [Rev. ed.]. Honolulu: Bishop Museum Press, 1993.<\/p>\n\n\n\n<p><strong><strong>Ho\u02bbopili \u02bbia i | Applied to:\u00a0<\/strong><\/strong><a href=\"https:\/\/uhawaii-manoa.primo.exlibrisgroup.com\/permalink\/01UHAWAII_MANOA\/1rbop20\/cdi_proquest_ebookcentralchapters_3413278_5_32\">\u201cKelea-nui-noho-\u2018ana-\u2018api\u2018api\u201d (1865)<\/a>, <a href=\"https:\/\/uhawaii-manoa.primo.exlibrisgroup.com\/permalink\/01UHAWAII_MANOA\/11uc19p\/alma9943170064605682\">Lei momi o Ewa<\/a>, <a href=\"https:\/\/uhawaii-manoa.primo.exlibrisgroup.com\/permalink\/01UHAWAII_MANOA\/11uc19p\/alma9944943144605682\">He mo\u02bbolelo \u02bb\u0101ina : some traditions and storied places of Honouliuli<\/a><\/p>\n\n\n\n<p><strong><strong>Mea haku | Created by:\u00a0<\/strong><\/strong>Na ka hui \u02bbimi na\u02bbauao o Ka Wai H\u0101pai<\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"<p>Inoa | Name(s) \u02bbEwa Hi\u02bbona \u02bb\u0101ina | Land characteristic: Moku Hi\u02bbona \u02bb\u0101ina o loko o k\u0113ia wahi | Feature(s) located within this place: H\u0101lawa; \u02bbAiea; Kalauao; Waimalu; Waiau; Waimano; M\u0101nana; Waiawa; Waipi\u02bbo; Waikele; H\u014d\u02bbae\u02bbae; Honouliuli; Ke Awalau o Pu\u02bbuloa Hi\u02bbona &hellip; <\/p>\n","protected":false},"author":216,"featured_media":0,"parent":663,"menu_order":6,"comment_status":"closed","ping_status":"closed","template":"","meta":{"footnotes":""},"class_list":["post-732","page","type-page","status-publish","hentry"],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/www.hawaii.edu\/kawaihapai\/wp-json\/wp\/v2\/pages\/732","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/www.hawaii.edu\/kawaihapai\/wp-json\/wp\/v2\/pages"}],"about":[{"href":"https:\/\/www.hawaii.edu\/kawaihapai\/wp-json\/wp\/v2\/types\/page"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.hawaii.edu\/kawaihapai\/wp-json\/wp\/v2\/users\/216"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.hawaii.edu\/kawaihapai\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=732"}],"version-history":[{"count":7,"href":"https:\/\/www.hawaii.edu\/kawaihapai\/wp-json\/wp\/v2\/pages\/732\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":2686,"href":"https:\/\/www.hawaii.edu\/kawaihapai\/wp-json\/wp\/v2\/pages\/732\/revisions\/2686"}],"up":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.hawaii.edu\/kawaihapai\/wp-json\/wp\/v2\/pages\/663"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/www.hawaii.edu\/kawaihapai\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=732"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}