  {"id":914,"date":"2023-07-21T16:39:21","date_gmt":"2023-07-22T02:39:21","guid":{"rendered":"https:\/\/www.hawaii.edu\/kawaihapai\/?page_id=914"},"modified":"2024-09-04T08:12:46","modified_gmt":"2024-09-04T18:12:46","slug":"he%ca%bbe-nalu","status":"publish","type":"page","link":"https:\/\/www.hawaii.edu\/kawaihapai\/hana-list\/he%ca%bbe-nalu\/","title":{"rendered":"He\u02bbe nalu"},"content":{"rendered":"\n<p><strong>Inoa | Name(s)<\/strong><\/p>\n\n\n\n<p>He\u02bbe nalu<\/p>\n\n\n\n<p><strong>H\u014d\u02bbulu\u02bbulu mana\u02bbo<\/strong><\/p>\n\n\n\n<p>\u02bbO ka he\u02bbe nalu he p\u0101\u02bbani kai mai ka w\u0101 kahiko mai a i ho\u02bbokumu mua \u02bbia ma ka P\u0101k\u012bpika. \u02bbO ia ka he\u02bbe \u02bbana o ke kanaka i ka po\u02bbina o ka nalu a ma luna o ka papa he\u02bbe nalu. Wahi a n\u0101 k\u016bpuna, ma ka w\u0101 kahiko, hana like akula n\u0101 ali\u02bbi a me n\u0101 maka\u02bb\u0101inana ma ke \u02bbano he p\u0101\u02bbani le\u02bbale\u02bba, a \u02bbike \u02bbia ma n\u0101 mo\u02bbolelo he hana n\u014d ia a n\u0101 akua a me n\u0101 k\u016bpua kekahi.&nbsp;<br><br>He mau \u02bbano papa he\u02bbe nalu i ho\u02bbohana nui \u02bbia e n\u0101 k\u0101naka e la\u02bba me ka papa olo, ka papa k\u012bko\u02bbo, ka papa alaia, ka papa li\u02bbili\u02bbi, a me ka papa k\u012boe. \u02bbO ka la\u02bbau ka mea i k\u0101lai \u02bbia i papa he\u02bbe nalu, \u02bbo ke koa, ke kukui, ka wiliwili, a p\u0113l\u0101 wale aku.<br><br>Nui n\u0101 wahi kaulana no ka maika\u02bbi o ka po\u02bbina nalu, e like ho\u02bbi me Waik\u012bk\u012b ma O\u02bbahu a me Ho\u02bbokipa ma Maui. Aia he mau heiau pili i ka he\u02bbenalu \u02bbana, \u02bbo Ku\u02bbemanu a me Keolan\u0101hihi ma Kona kekahi a ma n\u0101 n\u016bpepa i ho\u02bboili nui \u02bbia ai n\u0101 pule a me n\u0101 oli no ka he\u02bbenalu e n\u0101 k\u016bpuna.<br><br>I k\u0113ia w\u0101 he hana laul\u0101 ka he\u02bbe nalu ma ka honua holo\u02bboko\u02bba a \u02bb\u014dlelo \u02bbia no Hawai\u02bbi n\u014d ia hana. Kaulana \u02bbo K\u016bhi\u014d a me Duke Kahanamoku no ka lawelawe \u02bbana i ka he\u02bbe nalu i n\u0101 \u02bb\u0101ina ma waho o Hawai\u02bbi. M\u0101lama \u02bbia n\u0101 heihei, n\u0101 ho\u02bbok\u016bk\u016b ho\u02bbi, no ka he\u02bbe nalu i \u02bb\u014d a i \u02bbane\u02bbi o ka honua.<\/p>\n\n\n\n<p><strong>Description<\/strong><\/p>\n\n\n\n<p>Surfing is a water sport of ancient times that was established in the Pacific. It is the act of sliding on a wave on top of, what is known today, as a surfboard. According to the elders, in the past, everyone would come to surf, chiefs and commoners as a favored activity. There are many stories of the deities that make mention of them surfing as well.<br><br>There are a few types of surfboards that were commonly used, for example the papa olo, the papa k\u012bko\u02bbo, the papa alaia, the papa li\u02bbili\u02bbi, and the papa k\u012boe. Boards were carved out of wood such as the koa, the kukui, the wiliwili, and others.<br><br>There are many places famed for waves that are good for surfing, places such as Waik\u012bk\u012b, O\u02bbahu and Ho\u02bbokipa, Maui. There are also heiau associated with surfing, Ku\u02bbemanu and Keolan\u0101hihi are examples that have been identified in Kona. In the newspapers there were many prayers and chants that were passed down that are associated with surfing.&nbsp;<br><br>These days, surfing is found all over the world, and it is attributed as being a sport from Hawai\u02bbi. K\u016bhi\u014d and Duke Kahanamoku are credited with bringing the sport outside of Hawai\u02bbi for others to enjoy. Surfing contests are held around the world.<\/p>\n\n\n\n<p><strong>\u02bb\u014clelo kuhikuhi<\/strong><\/p>\n\n\n\n<p>E koho i k\u0113ia hua\u02bb\u014dlelo no n\u0101 kumuwaiwai pili i ka he\u02bbe nalu.<\/p>\n\n\n\n<p><strong>Instructions<\/strong><\/p>\n\n\n\n<p>Use this term for resources related to surfing.&nbsp;<\/p>\n\n\n\n<p><strong>Mo\u02bbok\u016b\u02bbauhau | Genealogy<\/strong><\/p>\n\n\n\n<p><em>Akua | Deity:<\/em> <a href=\"https:\/\/www.hawaii.edu\/kawaihapai\/akua-list\/hi\u02bbiakaikapoliopele\/\">Hi\u02bbiaka<\/a>; <a href=\"https:\/\/www.hawaii.edu\/kawaihapai\/akua-list\/kapo\u02bbulakina\u02bbu-kapo\/\">Kap\u014d\u02bbulak\u012bna\u02bbu<\/a>; Ka\u02bbiliokalauokekoa; L\u0101\u02bbieikawai; <a href=\"https:\/\/www.hawaii.edu\/kawaihapai\/akua-list\/lono\/\">Lono<\/a>; Mo\u02bbikeha<\/p>\n\n\n\n<p><em>H\u0101lau\u00a0| Group\/school:<\/em>\u00a0Hui Nalu\/Waik\u012bk\u012b Beachboys; Hui o He\u02bbe Nalu<\/p>\n\n\n\n<p><em>Kanaka | Person:&nbsp;<\/em>Kahikilani; \u02bbUmi; Pa\u02bbao; Naihe; Princess Victoria Ka\u02bbiulani; Prince Jonah K\u016bhi\u014d Kalaniana\u02bbole; Duke Kahanamoku; Eddie Aikau; Clyde Aikau; Kealoha Kaio; Ben Aipa; Buffalo Keaulana; Rell Sunn<\/p>\n\n\n\n<p><strong>\u0100ina | Land\/sea:<\/strong> Waik\u012bk\u012b; Kawehewehe (Waik\u012bk\u012b); North Shore (O\u02bbahu); Waimea (O\u02bbahu); Pau Mal\u016b (Sunset Beach, North Shore, O\u02bbahu); Pipeline (North Shore, O\u02bbahu); M\u0101kaha (Wai\u02bbanae, O\u02bbahu); Honoli\u02bbi (Hilo); Ho\u02bbokipa (Maui); He\u02bbeia (Kona, Hawai\u02bbi); Kamoamoa (Ni\u02bbihau); \u02bb\u014chi\u02bba (Ni\u02bbihau)<\/p>\n\n\n\n<p><strong>Hana | Practice<\/strong>: K\u0101lai la\u02bbau; Hoe wa\u02bba; P\u0101k\u0101k\u0101 nalu; Lele kawa; Kaha nalu; Pae po\u02bbo; He\u02bbe o; He\u02bbe pu\u02bbe wai<\/p>\n\n\n\n<p><strong>Lako | Materials + tools \/ implements<\/strong>: Papa he\u02bbe nalu (surfboard); Koa; Kukui: Ohe; Wiliwili; N\u0101 \u02bbano papa he\u02bbe nalu; Olo; K\u012bko\u02bbo; Alaia Papa li\u02bbili\u02bbi; K\u012boe<\/p>\n\n\n\n<p><strong>Lawena | Behavior<\/strong>: K\u012bpapa; Noho; Kukuli k\u016b; Ho\u02bbokahi kuli; P\u0101hola; Pupu\u02bbu; H\u014d\u02bbekepue<\/p>\n\n\n\n<p><strong>K\u016bkulu | Built environment:<\/strong> Heiau; Ku\u02bbemanu Heiau (Kona, Hawai\u02bbi); Keolon\u0101hihi Heiau (Kona, Hawai\u02bbi); Ki\u02bbip\u014dhaku<\/p>\n\n\n\n<p><strong>\u02bbA\u02bbahu | Garments\/clothing: <\/strong>Kapa malo \/ P\u0101\u02bb\u016b soaked in kamani oil; P\u0101\u02bb\u016b puakai; Malo kai; Malo puakai; \u02bbA\u02bbohe lole<\/p>\n\n\n\n<p><strong>K\u016bmole | References<\/strong><\/p>\n\n\n\n<p>Clark, John R. K.&nbsp;<em>Hawaiian Surfing\u202f: Traditions from the Past<\/em>. Honolulu: University of Hawai\u02bbi Press, 2011.<\/p>\n\n\n\n<p>DeLaVega, Timothy Tovar.&nbsp;<em>Surfing in Hawai\u2019i, 1778-1930<\/em>. Charleston, S.C: Arcadia Pub., 2011.<\/p>\n\n\n\n<p>Pukui, Mary Kawena, and Samuel H. (Samuel Hoyt) Elbert. <em>Hawaiian Dictionary\u202f: Hawaiian-English, English-Hawaiian<\/em>. Rev. and enl. Ed. Honolulu: 东精影业 Press, 1986.<\/p>\n\n\n\n<p>Walker, Isaiah Helekunihi.&nbsp;<em>Waves of Resistance\u202f: Surfing and History in Twentieth-Century Hawai\u02bbi<\/em>. Honolulu: 东精影业 Press, 2011. doi:10.1515\/9780824860912<\/p>\n\n\n\n<p><strong>Ho\u02bbopili \u02bbia i |&nbsp;Applied to:&nbsp;<\/strong><a href=\"https:\/\/uhawaii-manoa.primo.exlibrisgroup.com\/discovery\/fulldisplay?docid=alma995075014605682&amp;context=L&amp;vid=01UHAWAII_MANOA:MANOA&amp;lang=en&amp;adaptor=Local%20Search%20Engine&amp;tab=Everything\" target=\"_blank\" rel=\"noreferrer noopener\"><\/a><a href=\"https:\/\/uhawaii-manoa.primo.exlibrisgroup.com\/discovery\/fulldisplay?docid=alma995075014605682&amp;context=L&amp;vid=01UHAWAII_MANOA:MANOA&amp;lang=en&amp;adaptor=Local%20Search%20Engine&amp;tab=Everything\" target=\"_blank\" rel=\"noreferrer noopener\">He&#8217;e nalu; ancient Hawaiian surfing<\/a>, <a href=\"https:\/\/uhawaii-manoa.primo.exlibrisgroup.com\/permalink\/01UHAWAII_MANOA\/11uc19p\/alma9925059844605682\">Pae i ka nalu : surfing in Hawai\u02bbi<\/a>, <a href=\"https:\/\/uhawaii-manoa.primo.exlibrisgroup.com\/permalink\/01UHAWAII_MANOA\/11uc19p\/alma9932345464605682\">Waves of resistance<\/a><\/p>\n\n\n\n<p><strong>Mea haku | Created by:\u00a0<\/strong>Keahiahi Long; Annemarie Paikai<\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"<p>Inoa | Name(s) He\u02bbe nalu H\u014d\u02bbulu\u02bbulu mana\u02bbo \u02bbO ka he\u02bbe nalu he p\u0101\u02bbani kai mai ka w\u0101 kahiko mai a i ho\u02bbokumu mua \u02bbia ma ka P\u0101k\u012bpika. \u02bbO ia ka he\u02bbe \u02bbana o ke kanaka i ka po\u02bbina o ka &hellip; <\/p>\n","protected":false},"author":154,"featured_media":0,"parent":878,"menu_order":14,"comment_status":"closed","ping_status":"closed","template":"","meta":{"footnotes":""},"class_list":["post-914","page","type-page","status-publish","hentry"],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/www.hawaii.edu\/kawaihapai\/wp-json\/wp\/v2\/pages\/914","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/www.hawaii.edu\/kawaihapai\/wp-json\/wp\/v2\/pages"}],"about":[{"href":"https:\/\/www.hawaii.edu\/kawaihapai\/wp-json\/wp\/v2\/types\/page"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.hawaii.edu\/kawaihapai\/wp-json\/wp\/v2\/users\/154"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.hawaii.edu\/kawaihapai\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=914"}],"version-history":[{"count":22,"href":"https:\/\/www.hawaii.edu\/kawaihapai\/wp-json\/wp\/v2\/pages\/914\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":3037,"href":"https:\/\/www.hawaii.edu\/kawaihapai\/wp-json\/wp\/v2\/pages\/914\/revisions\/3037"}],"up":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.hawaii.edu\/kawaihapai\/wp-json\/wp\/v2\/pages\/878"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/www.hawaii.edu\/kawaihapai\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=914"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}