  {"id":992,"date":"2023-07-27T15:35:21","date_gmt":"2023-07-28T01:35:21","guid":{"rendered":"https:\/\/www.hawaii.edu\/kawaihapai\/?page_id=992"},"modified":"2024-09-04T08:44:12","modified_gmt":"2024-09-04T18:44:12","slug":"lawai%ca%bba","status":"publish","type":"page","link":"https:\/\/www.hawaii.edu\/kawaihapai\/hana-list\/lawai%ca%bba\/","title":{"rendered":"Lawai\u02bba"},"content":{"rendered":"\n<p><strong>Inoa | Name(s)<\/strong><\/p>\n\n\n\n<p>Lawai\u02bba<\/p>\n\n\n\n<p><strong>H\u014d\u02bbulu\u02bbulu mana\u02bbo<\/strong><\/p>\n\n\n\n<p>\u02bbO ka \u02bboihana lawai\u02bba kekahi o n\u0101 \u02bboihana waiwai loa o ka po\u02bbe Hawai\u02bbi, \u02bboiai he \u02bboihana na\u02bbauao ia no ke ki\u02bbi \u02bbana i n\u0101 i\u02bba like\u02bbole no ka \u02bbai a k\u0101naka. Nui \u02bbino n\u0101 \u02bbano o ka lawai\u02bba \u02bbana ma Hawai\u02bbi i lawelawe \u02bbia e n\u0101 k\u016bpuna. Like p\u016b ka nui o n\u0101 lako i ho\u02bbohana \u02bbia no ka lawai\u02bba \u02bbana i n\u0101 \u02bbano i\u02bba \u02bboko\u02bba a no ka lawai\u02bba \u02bbana i n\u0101 wahi like \u02bbole o kekahi, e like me ka moana a i\u02bbole ma ke kai kohola a i \u02bbole ma kahi \u02bb\u0113 a\u02bbe n\u014d paha.&nbsp;<br><br>\u02bbO ke ko\u02bba kekahi mea i k\u016bkulu \u02bbia e n\u0101 lawai\u02bba no ka m\u0101lama \u02bbana i ia wahi he wahi maika\u02bbi no ka lawai\u02bba \u02bbana. \u02bbO ka ma\u02bbamau, k\u016bkulu \u02bbia n\u0101 ko\u02bba i n\u0101 p\u014dhaku a aia i kahi kokoke i ke kai a he inoa ko ke ko\u02bba. \u02bbO ke k\u016b\u02bbula kekahi mea nui no ka po\u02bbe lawai\u02bba. \u02bbAno like ke k\u016b\u02bbula me ka heiau no ka lawai\u02bba \u02bbana, \u02bboiai he mea ho\u02bbola\u02bba ia i n\u0101 akua o ka lawai\u02bba \u02bbana i nui a maika\u02bbi ka lawai\u02bba \u02bbana.&nbsp;<br><br>\u02bbO ka mo\u02bbolelo o \u02bbAi\u02bbai no Maui a me kona mau m\u0101kua, \u02bbO K\u016b\u02bbulakai a me Hinapukui\u02bba, ka mo\u02bbolelo nui pili i ka lawai\u02bba a pili p\u016b i ke kumu o n\u0101 ko\u02bba a me n\u0101 k\u016b\u02bbula ma Hawai\u02bbi. No \u02bbAleamai, H\u0101na, Maui o \u02bbAi\u02bbai, a n\u0101na n\u014d i k\u016bkulu i mau ko\u02bba a me n\u0101 k\u016b\u02bbula a puni ka pae \u02bb\u0101ina o Hawai\u02bbi.&nbsp;&nbsp;<br><br>Ma ka makahiki 1902, mai ka l\u0101 24 o Pepeluali a i ka l\u0101 4 o Iulai, ua k\u0101kau \u02bbo Daniel Kah\u0101\u02bbulelio, he kama\u02bb\u0101ina o L\u0101hain\u0101, i mau k\u014dlamu no ka lawai\u02bba ana ma muli o ka noi \u02bbo D. Kanewanui, ka luna ho\u02bboponopono o ke Kuokoa. Pa\u02bbi \u02bbia kona k\u014dlamu i k\u0113l\u0101 me k\u0113ia pule no k\u0113l\u0101 w\u0101 a ua nui n\u014d kona \u02bbike no ka \u02bboihana lawai\u02bba.<\/p>\n\n\n\n<p><strong>Description<\/strong><\/p>\n\n\n\n<p>The practice of fishing is one of the most important practices of the Native Hawaiian people, because it is the skilled practice of harvesting all types of fish for people to eat. There are numerous styles of fishing in Hawai\u02bbi that were practiced by elders. Similarly, there were numerous types of tools that were used according to the different kinds of fish that were being caught or in accordance with where they were fishing, such as in the deep ocean or before the surf break, or in other areas.&nbsp;<br><br>The ko\u02bba is a marker that was built by the fishing practitioners to maintain the knowledge of where the fishing grounds were located. Usually, ko\u02bba were built with stacked rocks and were located near the fishing grounds, often they were named as well. A k\u016b\u02bbula was another structure used by fishing practitioners. It is similar to a heiau for fishing as it was a place to honor the deities of the practice to attract fish.<br><br>The story of \u02bbAi\u02bbai from Maui, as well as that of his parents K\u016b\u02bbulakai and Hinapukui\u02bba, is the most well known and important story that describes fishing and the origins of the ko\u02bba and the k\u016b\u02bbula in Hawai\u02bbi. \u02bbAi\u02bbai is from \u02bbAleamai, H\u0101na, Maui and he is the one who built many of the ko\u02bba and k\u016b\u02bbula across the archipelago of Hawai\u02bbi.<br><br>In the year 1902 from February 24 through July 4, Daniel Kah\u0101\u02bbulelio, a native of L\u0101hain\u0101, wrote a newspaper column about the different types of fishing that he knew of, because he was asked to do so by the editor of the Kuokoa, D Kanewanui. His column was printed every week during that period and his knowledge of fishing practices was extensive.&nbsp;<\/p>\n\n\n\n<p><strong>\u02bb\u014clelo kuhikuhi<\/strong><\/p>\n\n\n\n<p>E koho i k\u0113ia hua\u02bb\u014dlelo no n\u0101 kumuwaiwai pili i ka \u02bboihana lawai\u02bba ma ke \u02bbano laul\u0101 o Hawai\u02bbi.<\/p>\n\n\n\n<p><strong>Instructions<\/strong><\/p>\n\n\n\n<p>Use for references to Hawai\u02bbi styles of fishing in a general sense.&nbsp;<\/p>\n\n\n\n<p><strong>Mo\u02bbok\u016b\u02bbauhau | Genealogy<\/strong><\/p>\n\n\n\n<p><em>Akua | Deity: <\/em><a href=\"https:\/\/www.hawaii.edu\/kawaihapai\/akua-list\/\u02bbai\u02bbai\/\">\u02bbAi\u02bbai<\/a>; K\u016b\u02bbulakai; Hinapukui\u02bba; Puniaiki; Nihooleki; Puniakai\u02bba; Uhum\u0101ka\u02bbika\u02bbi (Uhu); Kalamainu\u02bbu; \u02bbOunauna (p\u0101pa\u02bbi); Punia; Kamapua\u02bba<\/p>\n\n\n\n<p><em>Kanaka | Person:\u00a0<\/em>Daniel Kah\u0101\u02bbulelio; Walter Paulo; Eddie Ka\u02bban\u0101an\u0101; Mac Poepoe<\/p>\n\n\n\n<p><strong>Lako | Materials + tools\/implements: <\/strong>Pou Lawai\u02bba; P\u0101 H\u012b Aku; Lau; Papa (net); \u02bbUpena; Ipu L\u0113\u02bb\u012b; Makau; L\u016bhe\u02bbe; \u02bb\u014c; &#8216;\u014ckilo; L\u0101\u02bbau Melomelo; K\u0101\u02bbili; Kolo<\/p>\n\n\n\n<p><strong>Hana | Practice: <\/strong><a href=\"https:\/\/www.hawaii.edu\/kawaihapai\/hana-list\/hana-\u02bbupena\/\">Hana \u02bbupena<\/a><\/p>\n\n\n\n<p><strong>\u02bb\u0100ina | Land\/sea: <\/strong><a href=\"https:\/\/www.hawaii.edu\/kawaihapai\/lahaina\/\">L\u0101hain\u0101<\/a>; Wailau; <a href=\"https:\/\/www.hawaii.edu\/kawaihapai\/ka-pae-\u02bbaina-o-hawai\u02bbi-na-kai-\u02bbewalu\/maui\/hana\/\">H\u0101na<\/a>; Miloli\u02bbi<\/p>\n\n\n\n<p><strong>K\u016bkulu | Built environment: <\/strong>Ko\u02bba; K\u016b\u02bbula<\/p>\n\n\n\n<p><strong>K\u016bmole | Source(s)<\/strong><\/p>\n\n\n\n<p>Kah\u0101\u02bbulelio, Daniel and Puakea Nogelmeier,&nbsp;<em>Ka \u02bboihana Lawai\u02bba =: Hawaiian Fishing Traditions<\/em>&nbsp;(Honolulu, Hawai\u2019i: Bishop Museum Press, 2006).<\/p>\n\n\n\n<p><a href=\"https:\/\/www.youtube.com\/watch?v=kMx6JdXwiAo\"><em>Mac Poepoe: M\u0101lama Mo\u02bbomomi<\/em>, N\u0101 Loea: The Masters, 2014<\/a>,<\/p>\n\n\n\n<p>Pukui, Mary Kawena Pukui and Samuel H. Elbert,&nbsp;<em>Hawaiian Dictionary<\/em>, Rev. and enl. ed (Honolulu: ¶«¾«Ó°Òµ Press, 1986).<\/p>\n\n\n\n<p><strong>Ho\u02bbopili \u02bbia i | Applied to:&nbsp;<\/strong><a href=\"https:\/\/uhawaii-manoa.primo.exlibrisgroup.com\/permalink\/01UHAWAII_MANOA\/11uc19p\/alma995695244605682\">Hawaiian fishpond study: islands of O\u02bbahu, Moloka\u02bbi, and Hawai\u02bbi<\/a>, <a href=\"https:\/\/uhawaii-manoa.primo.exlibrisgroup.com\/permalink\/01UHAWAII_MANOA\/11uc19p\/alma995074364605682\">The makahiki: fishing and farming<\/a>, <a href=\"https:\/\/uhawaii-manoa.primo.exlibrisgroup.com\/permalink\/01UHAWAII_MANOA\/11uc19p\/alma9925665544605682\">Ka \u02bboihana lawai\u02bba= Hawaiian fishing traditions<\/a>, <a href=\"https:\/\/uhawaii-manoa.primo.exlibrisgroup.com\/permalink\/01UHAWAII_MANOA\/11uc19p\/alma9918546784605682\">Kuulakai<\/a>, <a href=\"https:\/\/uhawaii-manoa.primo.exlibrisgroup.com\/permalink\/01UHAWAII_MANOA\/11uc19p\/alma9924560244605682\">&#8220;Hana ka lima, \u02bbai ka waha&#8221; : a collection of historical accounts and oral history interviews with kama\u02bb\u0101ina residents and fisher-people of lands in the Halele\u02bba-N\u0101pali region on the Island of Kaua\u02bbi<\/a>, <a href=\"https:\/\/uhawaii-manoa.primo.exlibrisgroup.com\/permalink\/01UHAWAII_MANOA\/11uc19p\/alma9928648854605682\">Ku&#8217;ula-kai<\/a>, <a href=\"https:\/\/uhawaii-manoa.primo.exlibrisgroup.com\/permalink\/01UHAWAII_MANOA\/11uc19p\/alma9924560854605682\">Mina Marciel Atai oral history interview<\/a><\/p>\n\n\n\n<p><strong>Mea haku | Created by:&nbsp;<\/strong>Keahiahi Long; Annemarie Paikai<\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"<p>Inoa | Name(s) Lawai\u02bba H\u014d\u02bbulu\u02bbulu mana\u02bbo \u02bbO ka \u02bboihana lawai\u02bba kekahi o n\u0101 \u02bboihana waiwai loa o ka po\u02bbe Hawai\u02bbi, \u02bboiai he \u02bboihana na\u02bbauao ia no ke ki\u02bbi \u02bbana i n\u0101 i\u02bba like\u02bbole no ka \u02bbai a k\u0101naka. Nui \u02bbino &hellip; <\/p>\n","protected":false},"author":154,"featured_media":0,"parent":878,"menu_order":25,"comment_status":"closed","ping_status":"closed","template":"","meta":{"footnotes":""},"class_list":["post-992","page","type-page","status-publish","hentry"],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/www.hawaii.edu\/kawaihapai\/wp-json\/wp\/v2\/pages\/992","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/www.hawaii.edu\/kawaihapai\/wp-json\/wp\/v2\/pages"}],"about":[{"href":"https:\/\/www.hawaii.edu\/kawaihapai\/wp-json\/wp\/v2\/types\/page"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.hawaii.edu\/kawaihapai\/wp-json\/wp\/v2\/users\/154"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.hawaii.edu\/kawaihapai\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=992"}],"version-history":[{"count":15,"href":"https:\/\/www.hawaii.edu\/kawaihapai\/wp-json\/wp\/v2\/pages\/992\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":3047,"href":"https:\/\/www.hawaii.edu\/kawaihapai\/wp-json\/wp\/v2\/pages\/992\/revisions\/3047"}],"up":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.hawaii.edu\/kawaihapai\/wp-json\/wp\/v2\/pages\/878"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/www.hawaii.edu\/kawaihapai\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=992"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}