ʻɲ

Inoa | Name(s)

ʻɲ

Hiʻona ʻāina | Land characteristic: Moku

Hiʻona ʻāina o loko o kēia wahi | Feature(s) located within this place: Hālawa; ʻAiea; Kalauao; Waimalu; Waiau; Waimano; Mānana; Waiawa; Waipiʻo; Waikele; Hōʻaeʻae; Honouliuli; Ke Awalau o Puʻuloa

Hiʻona ʻāina nona kēia wahi | Feature(s) that contain this place: ʻ

Hōʻuluʻulu manaʻo

He moku kēia ma ka mokupuni o ʻ. Aia kēia moku ma waena o ka moku o Kona, ma ka ʻaoʻao Hema, a me ²ʻԲ, ma ka ʻaoʻao Komohana. Wahi a ke mele “Pūpū aʻo ʻɲ”, ʻO Kaʻala ke “Kuahiwi kaulana a ʻo ʻɲ.” ʻO Ke Awalau o Puʻuloa kahi kaulana loa o ka moku ʻo ʻɲ no nā pipi, i kapa nui ʻia nā pūpū a ʻo ʻɲ a me ka iʻa hāmau leo no ka hāmau ʻana o nā leo o nā kānaka iā lākou e kuʻi ʻana i nā pipi ma ke kai. Kaulana pū nā pipi no nā momi a o ia kekahi kumu ua kapa hou ʻia ke awalau iā “Pearl River” a me “Pearl Harbor” a kapa hou ʻia kekahi ʻāpana nui o ʻɲ iā “Pearl City.” Ua kaulana pū ke awalau no nā ʻaumākua manō kaulana ʻo Kaʻahupāhau a me Kahiʻukā, nā mea i mālama i nā kamaʻāina o kēia wahi mai nā manō ʻaikanaka no waho, a nona ke kumu ʻōlelo ʻia ʻo “Alahula Puʻuloa, he alahele na Kaʻahupāhau.” He nui ʻino nā loko iʻa o kēia wahi ma ka wā kahiko a kaulana ʻo ʻɲ i ke kalo kaīkoi. Ma Honouliuli, aia ʻelua wahi kapu nui, ʻo ka mua, ʻo Kaupeʻa, kahi o nā “poʻe ʻuhane haukaʻe” (Kamakau, Ka Poʻe Kahiko, 49), a ʻo ka lua, ʻo ia ʻo Puʻu o Kapolei, kahi puʻu kaulana ma ka moʻolelo o Kamapuaʻa, a ma laila nō i noho ai kona kupunawahine ʻo Kamauluniho. No kēlā puʻu i kapa ʻia ke kūlanakauhale ʻo Kapolei. I kēia wā, ua lilo nā inoa kahiko o kēia wahi a ua laha he mau inoa ʻē aʻe no nā kūlanakauhale o kēia wā e like me: ʻAiea, Pearl City, Waipahu, Waipiʻo Gentry, Kunia, ʻɲ, ʻɲ Beach, a me Kapolei. 

Description

Plantation, plantation town, elementary school, and quadrangle west of Pearl Harbor, ʻ. Literally, crooked. (Kāne and Kanaloa threw a stone to determine district boundaries. The stone was lost but was found later at Pili-o-Kahe. See PE, ʻewaʻewa; Ii 98; Sterling and Summers 1:8; UL 84.) (Place Names of Hawaiʻi)

ʻŌlelo kuhikuhi

E koho iā “ʻɲ” no nā kumuwaiwai pili i ka ʻāina a me ka poʻe o ka moku o ʻɲ. No nā kumuwaiwai pili i nā ʻāina i kapa ʻia ʻo ʻɲ Beach a me ʻɲ o kēia wā, e koho pū iā “Honouliuli” ʻoiai, aia kēia mau ʻāina ma nā palena o ke ahupuaʻa o Honouliuli, ma ka moku o ʻɲ. 

Instructions

Use ʻɲ for anything related to ʻāina within the traditional boundaries of the moku of ʻɲ as well as for the area that is contemporarily known as ʻɲ or ʻɲ Beach as it falls within the bounds of the traditional boundaries of the moku of ʻɲ. For materials that are about what is contemporarily known as ʻɲ Beach or ʻɲ area also use “Honouliuli.”

Moʻokūʻauhau | Genealogy 

Akua | Deity: Kaʻahupāhau; Kahiʻukā; Kaihuopalaʻai; Makanikeoe 

Kanaka | Person: John Papa ʻĪʻī; Sarah Keliʻilolena Nākoa; Kānekuaʻana,

Hana | Practice: ɲʻ; Holo waʻa; Ѳʻ

Kūmole | Source(s)

Sterling, Elspeth P., and Catherine C. Summers. Sites of Oahu. [Rev. ed.]. Honolulu: Bishop Museum Press, 1993.

Hoʻopili ʻia i | Applied to: , ,

Mea haku | Created by: Na ka hui ʻimi naʻauao o Ka Wai Hāpai