Inoa | Name(s)
Waiau (ʻɲ)
Hiʻona ʻāina | Land characteristic: ܱܲʻ
Hiʻona ʻāina o loko o kēia wahi | Feature(s) located within this place: Kumuʻulu; Naono; Kaluapalolo; Kaluaʻoʻopu; Kaʻakauwaihau; Honokawailani; Kauhihau; Waikowaha; Kapuna
Hiʻona ʻāina nona kēia wahi | Feature(s) that contain this place: ʻɲ
Hōʻuluʻulu manaʻo
He ahupuaʻa kēia i ka moku o ʻɲ. Ma ka ʻaoʻao hema o Waiau, aia ke ahupuaʻa o Waimalu a ma ka ʻaoʻao ʻākau, aia ʻo Waimano. Kapa ʻia kēia ahupuaʻa no ke kahawai o kēia inoa i hānai i ka loʻi kalo o ke ahupuaʻa o Waiau. Aia he mau kiʻowai kaulana ma kēia ahupuaʻa: ʻO Puhikani kekahi wai ʻauʻau punahele o ka ʻaumākua manō ʻo Kaʻahupāhau me kona ʻohana a ʻike ʻole ʻia kahi ponoʻī o kēia kiʻowai; ʻO Honokawailani kahi wai ʻauʻau punahele o nā kamaʻāina a aia ma kahi kokoke loa o ka hale uila. Wahi a ke kupuna o Sarah Keliʻilolena Nākoa, ma ʻaneʻi ka home o kekahi wahinehiʻuiʻa. ʻO Kūʻilioloa ka inoa o kekahi ʻīlio hoʻokalakupua paha no Waiau. Hānau paha ʻia ke aliʻi o Kūaliʻi ma Waiau. ʻO Ke Kula Kaiapuni ʻo Waiau ke kula kaiapuni mua ma ʻ hōʻola ʻana i ka ʻōlelo Hawaiʻi ma nā kula aupuni o Hawaiʻi.
Description
ܱܲʻ in the ʻɲ moku of ʻ. Name from the Waiau spring, and translates as swirling water
ʻŌlelo kuhikuhi
E koho iā ʻWaiau (ʻ)” no nā kumuwaiwai pili i ke ahupuaʻa o Waiau ma ka moku o ʻɲ. Mai koho i kēia huaʻōlelo no nā kumuwaiwai pili i ke kahawai ma Kauaʻi me ka inoa like, a pēlā pū no ke kalana ʻāina a me ka loko wai ma ka mokukpuni o Hawaiʻi.
Instructions
Not to be confused with the stream on Kauaʻi or the land division and village on Hawaiʻi Island.
Moʻokūʻauhau | Genealogy
Akua | Deity: Kaʻahupāhau; Kūʻilioloa
Kanaka | Person: Sarah Keliʻilolena Nākoa; Kualiʻi
Hana | Practice: Ѳʻ
Kūmole | Source(s)
Maly, Kepā, Onaona Maly, Thelma Genevieve Parish, Arline Wainaha Kuʻuleialoha Brede Eaton, Harry Alama, Mark Kahalekulu, Roxanne Marie Tagama, et al. He Moʻolelo ʻāina : Some Traditions and Storied Places of Honouliuli. ʻɲ Beach, HI: Hoakalei Cultural Foundation, 2016.
Nākoa, Sarah Keliʻilolena, Susan. Merritt, and Jacob Hauʻoli I. P. Elarco. Lei momi o Ewa. Third edition. Honolulu, Hawaii: Short Stack by Native Books, 2016.
Hoʻopili ʻia i | Applied to: ;
Mea haku | Created by: Na ka hui ʻimi naʻauao o Ka Wai Hāpai