Hilo

Inoa | Name(s)

Hilo

Hiʻona ʻāina | Land characteristic: Moku 

Hiʻona ʻāina o loko o kēia wahi | Feature(s) located within this place: Hilo One; Hilo Hanakahi; Hilo Palikū; ʻAlae; Alakahi; Aleamai; Haʻīkū; Hakalau; Honohina; Honomainoa; Honomū; Kuhua; Humuʻula; Kaʻakepa; Kaʻapoko; Kahaliʻi; Kahoahuna; Paʻana; Kahua; Kaiaʻakea; Kaʻieʻie; Kaihuiki; Kaiwiki; Maumau; Kaiwikinui; Kalalau; Kalaoa; Kamaʻeʻe; Kauhiula; Kaūmana; Kaupakuea; Makea; Kawainui; Kīkala; Kūkuau 1; Kūkuau 2; Kukuikea; Kulaʻikahonu; Kulaʻimano; Kulanakiʻi; Kahīnano; Laimi; Laupāhoehoe; Welokā; Lepoloa; Kaluakailio; Makahanaloa; Pepeʻekeo; Mālamalamaiki; Manoloa; Maʻulili; Mauluaiki; Mauluanui; Mokuhonua; Halepuna; Mokuoniki; Nanue; Onomea; ʻŌʻōkala; Opea; Peleau; ʻAwa; Pāhoehoe; Paihaʻaloa; Papaʻa; Pāpaʻikou; Paukaʻa; Pihā; Kahuku; Piʻihonua; Ponahawai; Puaʻakuloa; Kapena; Pueopaku; Punahoa 1; Punahoa 2; Puʻuʻeo; Puumoi; Umauma; Waiākea; Waikaumalo; Wailea; Wailua; Wainaku; Waipunalei

Hiʻona ʻāina nona kēia wahi | Feature(s) that contain this place: Ჹɲʻ

Hōʻuluʻulu manaʻo

He moku kēia ma ka mokupuni o Ჹɲʻ. Aia ma waena o ka moku o Puna, ma ka ʻaoʻao Hema, a me 峾ܲ, ma ka ʻaoʻao ʻākau. Māhele ʻia kēia moku i ʻekolu ʻapana nui, ʻO Hilo Hanakahi, Hilo One, a me Hilo Palikū. He aliʻi kaulana ʻO Hanakahi no Hilo. Kaulana ʻO Hilo i ka ua kanilehua. ʻO ke kahawai o Wailuku kahi wahi pana kaulana o Hilo, kahi i hakakā ʻO Maui me ka moʻo ʻo Kuna ma muli o kona hanaʻino ʻana iā Hina. Wahi a kekahi moʻolelo no Maui, ʻO Mokuola, ka moku liʻiliʻi ma Hilo, he ʻāpana ia o ka mokupuni o Maui, a hopu ʻia e Maui a me kona kaikunāne iā lākou e hōʻaʻo ʻana e hoʻohui i nā mokupuni a pau. Nānā hewa kekahi kaikunane i hope a hoʻi ka mokupuni i kahi kūpono koe Mokuola a ma laila nō ia a i kēia lā. ʻO Keaukaha i Hilo kekahi o nā ʻāina hoʻopulapula i hoʻokumu ʻia, a he kūlana kauhale nō ia a i kēia lā. No Keaukaha ke Kumu Hula a Haku Mele kaulana ʻO Edith Kanakaʻole, nāna nō i hoʻokumu i ka hālau hula ʻO Hālau o Kekuhi. Aia ke Kulanui o Ჹɲʻ ma Hilo a me Ke Kula Kaiāulu o Ჹɲʻ ma Waiākea. I kēlā me kēia makahiki, mālama ʻia ka hoʻokūkū hula kaulana loa ʻO Merrie Monarch ma Waiākea. 

Description

City (1970 population 26,353), bay, district, harbor, golf courses, schools, and ancient surfing area (Finney and Houston 26), Ჹɲʻ. Three sections of Hilo town are: Hiloone (sand Hilo), near the sea; Hilo-Hanakahi, an inland section toward Keaukaha, named for a chief famous in song (Elbert and Mahoe 50; PH 27); and Hilopalikū (Hilo of the upright cliff), east of the Wailuku River (PH 29). (See PE, Kanilehua.) Perhaps named for the first night of the new moon or for a Polynesian navigator. Forest reserve in Hilo and 峾ܲ districts; trail in Hilo and Puna districts. (For a saying, see Appendix 8.1.) (Ჹɲʻ Place Names)

ʻŌlelo kuhikuhi

E koho iā “Hilo” no nā me pili i ka moku o Hilo ma ka mokupuni o Ჹɲʻ. 

Instructions

Use for the moku on the island of Ჹɲʻ.

Moʻokūʻauhau | Genealogy

Akua | Deity: Maui; Hina; Hinaikeahi; Hinaikawai; Kuna; Pele; Hiʻiakaikapoliopele

Kanaka | Person: Hanakahi; Edith Kanakaʻole

Hana | Practice: Hula; Hana Lawaiʻa; Holo waʻa; Hoʻonaʻauao

Kūmole | Source(s)

Soehren, Lloyd J. A Catalog of Ჹɲʻ Place Names : Compiled from the Records of the Boundary Commission and the Board of Commissioners to Quiet Land Titles of the Kingdom of Hawaii. Honokaa, HI: L.J. Soehren, 2005.

Hoʻopili ʻia i | Applied to: , ,

Mea haku | Created by: Na ka hui ʻimi naʻauao o Ka Wai Hāpai